پژوهشنامه صنعت و معدن

پژوهشنامه صنعت و معدن

بررسی حکمرانی صنعت خودرو و ارزیابی اثر بخشی آن،( با تاکید بر قوانین و مقررات در دوره 1402-1368)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار و مدیر گروه پژوهش بازرگانی داخلی موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی
2 دانشیار و معاون پژوهش موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی
چکیده
صنعت خودرو به دلیل پیوندهای پسین و پیشین گسترده در اقتصاد کشور همواره مورد توجه سیاست‌گذاری‌های مختلف دولت بوده است. بی‌تردید، کیفیت سیاست‌گذاری و اثربخشی قوانین و مقررات نقشی اساسی در شکل‌دادن به مسیر رشد این صنعت دارد. علاوه بر این، اطمینان از اجرای دقیق قوانین و ارزیابی مستمر اثربخشی آن‌ها از جنبه‌های حیاتی این فرایند است. در همین راستا در این مقاله با بررسی بخشنامه‌های مختلف در بازه زمانی 1401-1368 به بررسی مقررات‌گذاری در صنعت خودروی کشور اقدام شده است. نتایج نشان می‌دهد از مجموع 260 مورد از مهم‌ترین مقررات و مصوبات صنعت خودرو، «واردات خودرو و قطعات آن» با 80 مورد (حدود 31 درصد) بالاترین سهم و قیمت‌گذاری خودرو با 46 مورد(18 درصد)، «استانداردهای فنی و محیط زیستی خودرو» با 41 مورد (حدود 16 درصد) از اهم مقررات و مصوبات در این حوزه بوده‌اند. از سوی دیگر نهادهای متولی مقررات‌گذاری صنعت خودرو، هیئت وزیران با 109 مورد (42 درصد)، وزارت صنعت، معدن و تجارت با 50 مورد (19 درصد)، شورای رقابت با 40 مورد (15 درصد) مهم‌ترین نهادهای تأثیرگذار در این زمینه هستند. تعدد مقررات وضع شده در فاصله سال‌های 1368 تا 1401 و به‌ویژه از سال 1397 به بعد در عین حال که گویای تلاش دولت برای تنظیم‌گری صنعت و بازار خودرو است، به طوری که از 260 قانون و مقرره در این دوره بیش از 62 درصد آنها به دوره 1401-1397 اختصاص دارد، ولی وجود شکاف شدید بین قیمت کارخانه و بازار، عدم تناسب قیمت با کیفیت، از مهم‌ترین نشانه‌های عدم کفایت مقررات‌گذاری از منظر تاثیرگذاری و بهبود وضعیت می‌باشد. به‌علاوه در زمان وضع تحریم‌ها و جهش‌های ناگهانی ارزی، بیشترین مقرره‌گذاری در این صنعت مشاهده می‌شود.
کلیدواژه‌ها

اسماعیل‌پور، الهام.(1399). تدوین نقشه راه ارتقای رقابت‌پذیری و توسعه صنعت خودرو. فاز اول: آسیب شناسی نظام رگولاتوری صنعت خودرو.طرح مطالعاتی. موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی.
بهرامی، فهیمه. (1397). آسیب‌شناسی نظام قیمت‌گذاری در ایران با تاکید بر نهادها و قوانین و مقررات. طرح مطالعاتی.موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی .
جهانگرد.اسفندیار. (1385). صنعت خودروسازی و جایگاه آن در اقتصاد ایران. پژوهشنامه اقتصادی. 6(23).206-183
عظیم زاده آرانی, محمد. (1397). جایگاه تنظیم‌گری در فرایند خصوصی‌سازی صنعت گاز، مطالعه موردی: بازار گاز ایران. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی. 8(29). 225-247
قائدی، محمدرضا و گلشنی، علیرضا. (1395). روش تحلیل محتوا، از کمی‌گرایی تا کیفی‌گرایی. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 7(23)، 57-82.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1394). آسیب شناسی صنعت خودروی کشور و ارائه راه‌کارهای برون رفت از چالش‌های موجود در راستای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی. گزارش‌های اقتصادی
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1397).بررسی آشفتگی‌ها در بازار خودرو و راه‌حل‌های فوری تسویه بازار. گزارش‌های اقتصادی
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1402).بررسی مسئله قیمت‌گذاری خودرو در ایران. گزارش‌های اقتصادی
هادی‌فر, د. (1389). نهادهای حقوقی تنظیم مقررات، ساختار و سازوکار اجرایی. انتشارات عترت چاپ.
یاوری، اسدالله (2014). درآمدی بر مفهوم تنظیم‌گری حقوقی. مطالعات حقوق تطبیقی، 5(2)، 629-647.
Azimzadeh Arani, Mohammad. (2017). The place of regulation in the process of privatization of the gas industry, a case study: Iran’s gas market. Strategic studies of public policy. 8(29). 225-247.(In persian)
Bahrami, Fahima. (2017). Pathology of pricing system in Iran with emphasis on institutions and laws and regulations. Study plan. Institute of Business Studies and Research. (In persian)
Black, A., Roy, P., El-Haddad, A., & Yilmaz, K. (2020). The political economy of automotive industry development policy in middle income countries: A comparative analysis of Egypt, India, South Africa and Turkey. ESID Working Paper No. 143. Manchester, UK: The University of Manchester. Retrieved from http://www.effective-states.org
Hadifar, D. (1389). Legal institutions of regulation, structure and executive mechanism. Atrat Publishing House
Klier, T., & Sands, C. (2010). The federal role in supporting auto sector innovation. Metropolitan Policy Program, September. (In persian)
Ismailpour, Elham. (2019). Developing a road map for improving the competitiveness and development of the automobile industry. First phase: Pathology of the automotive industry regulatory system. Study plan. Business Studies and Research Institute. . (In persian)
Jahangard. Esfandiar. (1385). Automotive industry and its place in Iran’s economy. Economic research paper. 6(23).206-183.(In persian)
Luo, J., Roos, D., & Moavenzadeh, J. (2006). The impact of government policies on industrial evolution: The case of China’s automotive industry. International Motor Vehicle Program Working Paper.
Peltzman, S., Toward a More General Theory of Regulation. (1976). Journal of Law and Economics 19.pp 211-240.
Paul L. Joskow, Nancy L. Rose.(1989). Chapter 25 The effects of economic regulation. 2, pp 1449-1506
Qaidi, Mohammadreza and Golshani, Alireza. (2015). Content analysis method, from quantitative to qualitative. Psychological Methods and Models, 7(23), 57-82.(In pershian)
Research Center of the Islamic Council (1402). Investigating the issue of car pricing in Iran. Economic reports
Wuttke ,Tobias(2021). The automotive industry in developing countries and its contribution to economic development (CAE working paper).2.
Yavari, Asadullah (2014). An introduction to the concept of legal regulation. Comparative Law Studies, 5(2), 629-647.(In pershian)
 
 

  • تاریخ دریافت 21 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 14 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 16 مرداد 1403