موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی پژوهشنامه صنعت و معدن 2676-7562 24 136 2026 03 21 Digital Components, Institutional Quality and Entrepreneurship: A Dynamic Analysis of Heterogeneous Effects مؤلفه‌های دیجیتال، کیفیت نهادی و کارآفرینی: تحلیلی پویا از اثرات ناهمگون 155 192 737580 10.22034/bs.2026.2087958.3229 FA حمیدرضا کمالی کاملی کارشناسی ارشد مدیریت کارآفرینی-گرایش توسعه،گروه علوم اقتصادی دانشگاه گنبد کاووس محسن محمدی خیاره دانشیار گروه علوم اقتصادی دانشگاه گنبد کاووس. باقر ادبی استادیارگروه علوم اقتصادی دانشگاه گنبد کاووس. Journal Article 2026 05 03 Digitalization has often been treated as a unified construct in the entrepreneurship literature, while previous research has largely overlooked how its distinct dimensions interact differently with the institutional context. Using a disaggregated approach, this study decomposes digitalization into three core components: connectivity, internet use, and digital technology integration, and examines whether these components have heterogeneous effects on total early-stage entrepreneurial activity (TEA) and whether institutional quality asymmetrically moderates these effects. Panel data from 41 developed and developing countries over 2007 to 2023 are analyzed using the System Generalized Method of Moments (System GMM) estimator to address endogeneity and account for the dynamic nature of entrepreneurship. The findings show that all three digital components have positive and statistically significant effects on entrepreneurship, although their magnitudes differ, with connectivity emerging as the strongest direct driver. Institutional quality also asymmetrically moderates these effects. In particular, its moderating effect on digital technology integration, the most advanced layer of digitalization, is large and statistically significant, whereas its effect on connectivity, the infrastructural layer, is considerably weaker. Marginal-effects analysis further shows that in environments with weak institutional quality, connectivity generates the highest returns, while as institutional quality improves, digital technology integration yields the greatest payoff. These findings have important policy implications: countries with fragile institutions should prioritize investment in communication infrastructure, whereas economies with stronger institutions should encourage the deeper integration of advanced digital technologies into businesses. This study moves beyond one-size-fits-all approaches to digital development and offers an institutionally tailored framework for policymaking. مفهوم «دیجیتالی‌شدن» در ادبیات کارآفرینی اغلب به‌عنوان سازه‌ای یکپارچه سنجیده شده و پژوهش‌های پیشین عمدتاً از تحلیل نحوه تعامل متمایز ابعاد مختلف آن با بستر نهادی غفلت کرده‌اند. این مطالعه با رویکردی جزء‌نگر، دیجیتالی‌شدن را به سه مؤلفه اصلی شامل قابلیت اتصال، استفاده از اینترنت و ادغام فناوری دیجیتال تفکیک کرده و به‌طور تجربی این پرسش را بررسی می‌کند که آیا این مؤلفه‌ها تأثیرات ناهمگونی بر فعالیت کارآفرینی (TEA) دارند و آیا کیفیت نهادی هر یک را به‌طور نامتقارنی تعدیل می‌کند. برای این منظور، از داده‌های پانل 41 کشور (توسعه‌یافته و در حال توسعه) طی دوره 2023-2007 و برآوردگر گشتاورهای تعمیم‌یافته سیستمی (System GMM) برای مهار درون‌زایی و لحاظ پویایی‌های کارآفرینی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که اولاً، هر سه مؤلفه دیجیتال تأثیر مثبت و معناداری بر کارآفرینی دارند، اما بزرگی این تأثیرات متفاوت است و قابلیت اتصال قوی‌ترین محرک مستقیم است. ثانیاً، کیفیت نهادی اثر هر مؤلفه را به‌شکلی نامتقارن تعدیل می‌کند؛ به‌طور مشخص، اثر تعدیلی نهادها بر ادغام فناوری دیجیتال (به‌عنوان پیشرفته‌ترین لایه دیجیتالی‌شدن) بسیار بزرگ و معنادار است، در حالی که این اثر بر قابلیت اتصال (لایه زیرساختی) بسیار ضعیف‌تر می‌باشد. ثالثاً، تحلیل اثرات نهایی آشکار می‌سازد که در محیط‌های با کیفیت نهادی ضعیف، قابلیت اتصال بازدهی غالب را دارد، اما با بهبود نهادها، ادغام فناوری دیجیتال به بیشترین بازدهی دست می‌یابد. این یافته‌ها دلالت‌های سیاستی مهمی به همراه دارند: در کشورهای با نهادهای شکننده، اولویت با سرمایه‌گذاری در زیرساخت ارتباطی است، در حالی که در اقتصادهای با نهادهای قوی، سیاست‌ها باید به سمت تشویق ادغام عمیق فناوری‌های پیشرفته در کسب‌وکارها هدایت شوند. این پژوهش از رویکردهای یک‌سان‌انگارانه در توسعه دیجیتال فاصله گرفته و چارچوبی متناسب‌سازی‌شده با زمینه نهادی برای سیاست‌گذاری ارائه می‌دهد .

http://jimr.itsr.ir/article_737580_b799e6c152785bad449780d6a43b02a0.pdf